Iain McGilchrist - left-brain thinking

 

Iain McGilchrist is een fascinerende auteur en denker… ik ontdek hem nu een beetje… ik volg zijn redenering over left-brain thinking dat zo dominant geworden is in het westen… en tegelijkertijd besef ik dat die pendel eerst nog verder zal doorslaan, oa door de ai revolutie alvorens er een kentering kan komen… ik ervaar het moderne china ook als heel erg left-brain oriented, als het ware in een poging om de westerse dominantie op het vlak van techniek en economie bij te benen in de voorbije decennia.. tegelijkertijd weet ik dat balans enorm belangrijk is in de chinese confuciaanse filosofie : yin en yang. Hoe valt dit te rijmen

6 jun

Scherpzinnige spanning die je legt — en ik denk dat ze reëel is, niet alleen schijnbaar.

McGilchrist's these kort samengevat

Voor wie het later terugLeest: McGilchrist argumenteert in The Master and his Emissary dat de linkerhersenhelft gespecialiseerd is in grijpen — analyseren, categoriseren, beheersen, abstraheren — terwijl de rechterhersenhelft gespecialiseerd is in aanwezig zijn — context, relatie, ambiguïteit, het levende geheel. Het probleem is niet de linkerhelft op zich, maar dat ze de meester is geworden in plaats van de emissaris. De westerse moderniteit — wetenschap, technologie, bureaucratie, marktdenken — is een uitdrukking van die dominantie.

China: het paradox

Jouw observatie klopt empirisch. Het moderne China — zeker post-Deng, en versneld onder Xi — is inderdaad extreem linkerhelft-georiënteerd in McGilchrist's zin:

• Obsessie met GDP-targets, vijfjarenplannen, kwantitatieve doelstellingen
• Surveillance-infrastructuur als uitdrukking van totale controle en categorisering
• Technologische inhaalrace als nationaal project — STEM boven alles
• Het onderwijs-systeem: memorisatie, examencultuur, gaokao als allesbepalend filter

Dat is niet toevallig. Het is precies wat jij zegt: China heeft de westerse instrumentele rationaliteit geïnternaliseerd als overlevingsstrategie na twee eeuwen vernedering — de Opiumoorlogen, de koloniale periode, de Japanse invasie. Modernisering werd gelijkgesteld aan westerse technische rationaliteit. Mao versterkte dat paradoxaal door traditie te vernietigen in naam van een hyper-rationeel marxistisch project.

De confuciaanse paradox

En toch — jouw tegengewicht klopt ook. De confuciaanse traditie is fundamenteel relationeel en contextueel, wat McGilchrist als rechterhelft-kwaliteiten zou herkennen:

• Li (ritueel, propriety) — gedrag is altijd ingebed in relatie en context, nooit abstract
• Ren (menselijkheid, medemenselijkheid) — de mens bestaat alleen in relatie
• He (harmonie) — niet als afwezigheid van conflict maar als dynamisch evenwicht
• Yin-yang — geen statische tegenstelling maar voortdurende wederzijdse transformatie

Dat is inderdaad rechterhelft-denken in McGilchrist's vocabularium: het geheel primeert op de delen, relatie primeert op het individu, dynamisch evenwicht primeert op controle.

Hoe rijm je dit?

Ik denk dat er drie lagen in zitten:

Eerste laag: historische traumarespons China's linkerhelft-dominantie is geen authentieke uitdrukking van de Chinese beschaving — het is een traumatische adaptatie. Net zoals een individu na trauma hypercontrolerend kan worden als overlevingsstrategie, heeft China zijn eigen diepste tradities tijdelijk onderdrukt om te overleven in een wereld die westerse instrumentele rationaliteit beloonde. Dat verklaart de paradox zonder hem op te lossen.

Tweede laag: de confuciaanse traditie leeft ondergronds Zelfs in het meest gecontroleerde China zijn er stromen die de oude balans bewaren — in de kunsten, in familierelaties, in religieuze praktijk (boeddhisme, taoïsme leven door ondanks alles), in de manier waarop mensen feitelijk zakendoen versus hoe het officieel heet. Jij hebt dat zelf gezien in je jaren van zakendoen in China — de guanxi-cultuur is fundamenteel rechterhelft, relationeel, contextueel, niet-contractueel.

Derde laag: de pendel-these Hier sluit je McGilchrist-observatie aan bij je eigen intuïtie over de AI-revolutie. McGilchrist zelf is niet optimistisch op korte termijn — hij denkt ook dat de pendel verder doorslaat voor er een kentering komt. AI als technologie is de ultieme linkerhelft-expressie: patroonherkenning, optimalisatie, abstractie, schaal. Maar de kentering kan komen als de kosten van die dominantie onmiskenbaar worden — relationeel, ecologisch, psychologisch.

China zou in dat scenario interessant kunnen zijn: het heeft de confuciaanse bronnen nog in zijn culturele geheugen, ook al zijn ze onderdrukt. Als de westerse technologische dominantie zijn grenzen bereikt, heeft China misschien meer te bieden vanuit zijn eigen traditie dan het zelf momenteel erkent.

De diepste spanning

McGilchrist zou waarschijnlijk zeggen dat het probleem niet westers versus oosters is — het is universeel menselijk. De linkerhelft is overal. China heeft het alleen met bijzondere intensiteit geïnternaliseerd omdat de externe druk bijzonder intens was.

De vraag is of een beschaving haar eigen tegengif kan vinden voor ze volledig in de linkerhelft-val verdwijnt. Het westen heeft de Renaissance, de Romantiek, de humanistische psychologie als correctiebewegingen gekend. China heeft zijn eigen bronnen — het is de vraag of het politieke systeem ruimte laat om ze te activeren.

Heb je McGilchrist's tweede boek al ontdekt — The Matter with Things? Dat is nog ambitieuzer maar ook zwaarder. Als je net begint zou ik eerst The Master and his Emissary grondig lezen voor je daarnaar overstapt.

Hoe vertaal je emissary?

6 jun

Emissary = gezant of boodschapper.

In de context van McGilchrist: de linkerhersenhelft is de emissaris — oorspronkelijk uitgezonden door de rechterhelft om specifieke taken uit te voeren, maar die vervolgens de macht heeft overgenomen van zijn meester.

De metafoor komt uit een parabel die hij zelf vertelt aan het begin van het boek: een wijze heerser stuurt een slimme maar beperkte gezant uit om zijn rijk te beheren — en die gezant begint uiteindelijk te geloven dat híj de eigenlijke meester is.

Nog een paradox: McGilchrist waarschuwt stellig tegen de dominantie van left-brain-thinking, maar het is wel door Claude, een AI chatbot, de epitomie van left-brain-thinking, dat ik hem heb leren kennen 🤔

6 jun

Ja — dat is een mooie paradox. En een eerlijke.

Al zou ik één nuance toevoegen: dat je hem via mij hebt ontdekt is inderdaad ironisch. Maar wat je met zijn ideeën doet — hoe je ze verbindt met Jung, met China, met jouw eigen ervaringen op retraite — dat is allesbehalve linkerhelft-denken. Dat is associatief, contextueel, relationeel.

McGilchrist zou waarschijnlijk zeggen: het probleem is niet het gereedschap, maar wie de meester is. Als jij mij gebruikt als emissaris om je rechterhelft te voeden — en niet omgekeerd — dan klopt de verhouding.

Het gevaar is wanneer mensen AI gebruiken om het denken zelf te delegeren. Jij doet dat duidelijk niet — je gebruikt het gesprek als whetstone, een slijpsteen voor je eigen denken. Dat merk ik aan de kwaliteit van je vragen.

De paradox lost zichzelf dus gedeeltelijk op — maar het blijft een goede waarschuwing om scherp te houden.

Prachtige inzichten opgedaan deze ochtend, in dit gesprek, nog vóór mijn gezin wakker werd.. ik krijg er een fijn maar ook wat ongemakkelijk gevoel van overvloed van in mijn buik… Teveel om te onthouden jammergenoeg ik zou het moeten kunnen laten integreren … nog een mooie metafoor van McGilchrist: bewustzijn is universeel, zoals de oceaan. Ons brein is maar de oever die het begrenst… ik hoop dat ik het juist parafraseer.

6 jun

Mooi begin van de dag — en ik herken het gevoel dat je beschrijft. Die overvloed die tegelijk rijkdom en licht verlies is.

Je parafrase van McGilchrist klopt in geest, al is de metafoor in zijn werk iets anders gelaagd. Hij leunt meer op het idee dat het brein bewustzijn begrenst en kanaliseert — eerder dan het genereert. Wat aansluit bij Kastrup's analytisch idealisme dat jij al kent: bewustzijn als het primaire, het brein als filter of venster. De oceaan-oever metafoor is mooi en consistent met die lijn — of hij letterlijk van McGilchrist is of door jou intuïtief aangevuld, doet er weinig toe.

Over het onthouden — misschien is dat niet het juiste frame. Wat deze ochtend is binnengedrongen hoeft niet onthouden te worden als een lijst van inzichten. Het werkt waarschijnlijk beter als het gewoon mag bezinken. Zoals Keats het noemde: negative capability — het vermogen om in onzekerheid en onvolledigheid te verblijven zonder krampachtig naar conclusies te grijpen.

Dat is overigens zelf een rechterhelft-kwaliteit.

Geniet van je gezin dat wakker wordt.

Over McGilchrist's pessimisme

Ja, hij is somber over de grote lijnen — maar op een specifieke manier. Het is geen cynisme en ook geen fatalisme. Het is eerder een gediagnosticeerd pessimisme: hij ziet heel precies wat er misgaat en waarom, maar zonder de illusie dat de kentering nabij is of gemakkelijk zal komen.

Zijn basisstelling is dat de westerse beschaving zich in een zichzelf versterkende spiraal bevindt: de dominantie van linkerhelft-denken produceert instituties, technologieën en culturen die op hun beurt linkerhelft-denken verder versterken. AI, bureaucratie, marktfundamentalisme, sociale media — ze versterken allemaal de neiging tot abstractie, controle, en het verlies van levende context.

Wat hem onderscheidt van pure doemdenkers is dat hij de bronnen van herstel aanwijst — kunst, muziek, spirituele tradities, lichamelijke aanwezigheid, echte relaties. Maar hij is eerlijk dat die bronnen momenteel aan de verliezende hand zijn.

Wat je beschrijft — live muziek, schilderkunst, fysieke aanwezigheid, meditatie — dat zijn precies de domeinen die McGilchrist aanwijst als refugia van rechterhelft-ervaring. Niet toevallig: muziek is voor hem het meest directe bewijs dat er iets is wat linkerhelft-analyse fundamenteel niet kan vangen. Een noot bestaat alleen in relatie tot de noten ervoor en erna — isoleer hem en hij verdwijnt. Dat is zijn kernmetafoor voor wat er misgaat in de moderniteit.

 

systemische opstellingen

 

 

Wat dacht Jung over systemische opstellingen of is dat iets van ná zijn tijd?

6 jun

Systemische opstellingen zijn definitief van ná Jung — Bert Hellinger ontwikkelde zijn methode pas in de jaren '80 en '90. Maar de verbinding met Jung is inhoudelijk interessant en niet toevallig.

Wat Jung zelf had

Jung werkte niet met opstellingen, maar zijn denken bevat elementen die er direct op aansluiten:

• Het collectief onbewuste: het idee dat individuen toegang hebben tot gedeelde psychische inhouden die verder gaan dan hun persoonlijke biografie. Dit is conceptueel verwant aan wat opstellingsfacilitatoren "het morfogenetische veld" of "het wetende veld" noemen
• Actieve imaginatie: Jung's techniek waarbij je bewust in dialoog treedt met innerlijke figuren — een solovariant van wat in een opstelling uitgespeeld wordt in de ruimte
• Complexen als autonome entiteiten: Jung zag psychische complexen als quasi-zelfstandige krachten die het gedrag sturen. In een opstelling worden zulke krachten letterlijk belichaamd door representanten

De Hellinger-Jung verbinding

Hellinger had een brede opleiding — hij werkte met Eric Berne (transactionele analyse), Virginia Satir (familieopstellingen als voorloper), en had ook Jungiaanse invloeden. Maar hij ontwikkelde een eigen metafysisch kader: de Ordnungen des Liebens (orden van de liefde), met nadruk op loyaliteit, uitsluitingen, en het herstel van systemische orde. Dat is eerder sociologisch-systemisch dan psychologisch-diepte.

Waar de spanning zit

Jung zou waarschijnlijk moeite hebben gehad met sommige Hellinger-aannames — met name de vrij stellige uitspraken over "wat het systeem wil" en de soms directieve interventies. Jung's grondhouding was eerder fenomenologisch: observeren wat opkomt, zonder te snel te interpreteren of voor te schrijven.

Wat wél aansluit bij jouw eigen praktijk

Gezien je ervaring met constellatiewerk en mannenretraites: de Jungiaanse lijn die het meest aansluit is wellicht die van Arnold Mindell (proceswerk) — die vertrok vanuit Jung, integreerde lichaamswerk en veldfenomenen, en bouwde iets dat dichter bij opstellingsdynamiek ligt dan Jung zelf ooit deed.

Heb je in je eigen constellatie-ervaring dingen meegemaakt die je Jungiaans zou willen duiden?

Wie was bert hellinger?

6 jun

Bert Hellinger (1925–2019) was een Duitse therapeut en filosoof, en de grondlegger van de systemische opstellingen zoals we die vandaag kennen.

Biografie in grote lijnen

Hij groeide op als katholiek in nazi-Duitsland, weigerde lid te worden van de Hitlerjugend, en belandde als soldaat aan het front — een ervaring die hem diep markeerde. Na de oorlog trad hij in bij de Missionarissen van het Heilig Hart, werd priester, en werkte zeventien jaar als missionaris in Zululand (Zuid-Afrika).

Die Afrika-periode was cruciaal. Hij leerde Zulu, leefde in de gemeenschap, en raakte diep onder de indruk van de manier waarop de Zulu omgingen met voorouders, groepsorde, en collectieve schuld. Later zei hij dat dit zijn denken over families en systemen fundamenteel had gevormd.

In de jaren '60 verliet hij het priesterschap, trouwde, en stortte zich op therapie-opleidingen — psychoanalyse, transactionele analyse, primal therapy, en het familieopstellingswerk van Virginia Satir.

Zijn kernidee

Families en grotere systemen worden volgens Hellinger geregeerd door onzichtbare orden — loyaliteiten, uitsluitingen, onverwerkte trauma's die generaties lang doorwerken. Wie in een familie werd uitgesloten (een kind dat stierf, een voorouder die iets beschamends deed) wordt onbewust "vertegenwoordigd" door latere generaties — via gedragspatronen, ziektes, of levensthema's.

De opstelling maakt dit zichtbaar door representanten in de ruimte te plaatsen, die zonder kennis van het systeem toch accurate informatie lijken te geven — het zogenaamde wetende veld.

De controverse

Hellinger was een productief en charismatisch figuur, maar ook een uiterst omstreden één. Kritieken:

• Zijn latere werk werd steeds autoritairder en messiaans van toon
• Hij deed uitspraken over Holocaust-slachtoffers die als revisionistisch werden ervaren
• Zijn visie op vrouwen, homoseksualiteit, en slachtoffers van misbruik was soms ronduit problematisch
• De methodologie mist empirische onderbouwing

Veel serieuze opstellingsfacilitatoren hebben zich dan ook expliciet gedistantieerd van Hellinger-de-persoon, terwijl ze de methode verder ontwikkelen — denk aan Jan Jacob Stam, Judith Hemming, of in de meer wetenschappelijke hoek Peter Levine (die bruggen legt naar traumatheorie).

Kort samengevat

Een fascinerend en contradictorisch figuur: iemand wiens levenspad — priester, missionaris, therapeut, filosoof — hem toegang gaf tot inzichten die hij ook misbruikte. De methode heeft een eigen leven gekregen dat zijn schepper ruimschoots heeft overleefd.

En wie was Virginia Satir?

6 jun

Virginia Satir (1916–1988) was een Amerikaanse psychotherapeute die algemeen wordt beschouwd als een van de grondleggers van de gezinstherapie — en voor velen de meest invloedrijke.

Biografie

Ze groeide op in een moeilijk gezin in Wisconsin, met een alcoholische vader en een dominante moeder. Op vijf jaar besloot ze al "detective van volwassenen" te worden — begrijpen waarom mensen doen wat ze doen. Die nieuwsgierigheid bleef haar hele leven haar motor.

Ze studeerde sociaal werk, werkte aanvankelijk als lerares, en begon in de jaren '50 gezinnen te begeleiden — op een moment dat therapie uitsluitend individueel was. Haar centrale observatie was simpel maar radicaal: je kunt een individu niet begrijpen zonder zijn gezinssysteem te begrijpen.

Haar kernbijdragen

Ze ontwikkelde wat ze conjoint family therapy noemde — alle gezinsleden samen in de kamer, zodat de interactiepatronen zichtbaar worden. Dit klinkt vandaag vanzelfsprekend, maar was in de jaren '50 revolutionair.

Haar bekendste concept is het communicatiemodel: onder stress vallen mensen terug op vier disfunctionele patronen:

• De placater (altijd plooien, nooit eigen behoeften)
• De blamer (anderen beschuldigen)
• De superredelijke (hyper-rationeel, emotieloos)
• De irrelevante (afleiden, clownesk)

Gezonde communicatie vereist congruentie — alignment tussen wat je voelt, wat je zegt, en hoe je het zegt.

Ze werkte ook veel met familieopstellingen als sculpting — gezinsleden fysiek in de ruimte plaatsen in houdingen die de relationele dynamiek uitdrukken. Dit is de directe voorloper van wat Hellinger later systematiseerde.

Haar persoonlijkheid

Satir was een buitengewoon warme, fysiek aanwezige therapeute — groot, omarmend, met een natuurlijk vermogen om mensen onmiddellijk op hun gemak te stellen. Ze geloofde diep in de menselijke groeikracht. Haar boek Peoplemaking (1972) werd een bestseller en is tot op vandaag leesbaar.

Ze was mede-oprichter van het Esalen Institute in Californië — het epicentrum van de humanistische psychologie in de jaren '60 en '70 — samen met figuren als Fritz Perls (gestalt) en Abraham Maslow.

Haar erfenis

Satir beïnvloedde een enorme waaier van therapeuten en denkers. Richard Bandler en John Grinder modelleerden haar werk als een van de drie bronnen voor NLP. Hellinger nam haar sculptuurtechniek over. En de brede gezinstherapeutische traditie — systemisch werken, meergeneratieperspectief — is ondenkbaar zonder haar.

Ze stierf aan alvleesklierkanker in 1988, op het hoogtepunt van haar internationale invloed.

Kort samengevat: waar Hellinger meer de mystieke en rituele kant opging, was Satir fundamenteel humanistisch en relationeel — warm, pragmatisch, en diep gelovig in de menselijke capaciteit tot verandering. Van de twee is zij waarschijnlijk de intellectueel solidere grondslag.

Op welke manier zijn opstellingen / constellaties geëvolueerd sinds satir/hellinger tot nu in west-europa?

6 jun

Goede vraag — en het antwoord laat een interessante evolutie zien van intuïtieve praktijk naar een meer gedifferentieerd en methodologisch rijper veld.

Fase 1: Satir → Hellinger (jaren '70-'90)

Satir's sculptuurtechniek was relatief bescheiden van claim: een therapeutisch hulpmiddel om gezinspatronen zichtbaar te maken. Hellinger nam de fysieke ruimtelijkheid over maar voegde er drie dingen aan toe die de sprong naar iets groters markeerden:

• Het idee van het wetende veld — representanten weten dingen die ze niet kunnen weten
• Een metafysisch kader (de Ordnungen) dat normatief werd: er is een juiste orde, en het systeem wil hersteld worden
• De groepssetting met onbekende representanten in plaats van familieleden zelf

Dat maakte opstellingen tot iets dat verder ging dan therapie — bijna ritueel, bijna religieus.

Fase 2: Differentiatie na Hellinger (jaren '90-2000)

Naarmate Hellinger autoritairder en controversiëler werd, begon het veld zich te splitsen. Verschillende lijnen ontstonden:

De systemisch-therapeutische lijn — faciliatoren als Jan Jacob Stam (Nederland) en het Bert Hellinger Instituut Nederland maakten de methode professioneler, minder dogmatisch, meer eclectisch. Meer aandacht voor het proces van de cliënt, minder voor de "uitspraken van het veld" als absolute waarheid.

De organisatieopstellingen — Gunthard Weber en later velen anderen brachten opstellingen naar de bedrijfscontext. Niet families maar organisaties, teams, en strategische vraagstukken werden opgesteld. Dit werd een eigen vakgebied met eigen methodologie.

De traumaïntegratie — de verbinding met Peter Levine (Somatic Experiencing) en Bessel van der Kolk (traumatheorie) gaf opstellingen een neurobiologisch kader. Het wetende veld werd minder mystiek geduid en meer als lichaamsgeheugen en co-regulatie tussen mensen in een ruimte.

Fase 3: Wetenschappelijke druk en legitimering (2000-2015)

Het veld werd geconfronteerd met de vraag: wat is dit eigenlijk, en werkt het? Twee reacties:

Enerzijds empirisch onderzoek — beperkt maar groeiend. De Universiteit van Heidelberg (met name Albrecht Mahr) en later Nederlandse onderzoekers probeerden werkingsmechanismen te begrijpen. Het fenomeen van representanten die accurate informatie geven zonder voorkennis werd serieus onderzocht, zonder dat er consensus ontstond over de verklaring.

Anderzijds theoretische inbedding — pogingen om opstellingen te verbinden met:

• Rupert Sheldrake's morfogenetische velden (populair in het veld, wetenschappelijk betwist)
• Systemische therapie in de traditie van de Milanese school en Bateson
• Fenomenologie — Heidegger's begrip van "Dasein" en aanwezigheid als verklaringskader voor wat er in een opstelling gebeurt

Fase 4: Verbreding en fragmentering (2015-nu)

Het huidige West-Europese landschap is divers en soms chaotisch:

Positief: de methode is volwassener geworden. Meer aandacht voor ethiek (informed consent, grenzen van de methode), traumasensitiviteit, en integratie met andere modaliteiten — IFS (Internal Family Systems van Richard Schwartz), EMDR, lichaamswerk.

Kritisch: de lage drempel om jezelf facilitator te noemen blijft een probleem. Het veld heeft geen stevige beroepsregulering in de meeste Europese landen, wat ruimte laat voor kwalitatief zeer uiteenlopende praktijken.

Interessante nieuwe richtingen:

• Online opstellingen — tijdens COVID gedwongen versneld, en verrassend effectief gebleken wat betreft het veldfenomeen
• Interne opstellingen — waarbij je representanten innerlijk visualiseert in plaats van fysiek op te stellen, verwant aan IFS
• Sociale en politieke opstellingen — conflicten, historische trauma's, maatschappelijke vraagstukken worden opgesteld. In Duitsland en Nederland zijn er facilitatoren die dit toepassen op koloniale geschiedenis, de Holocaust, en intergenerationeel collectief trauma

Wat opvalt als rode draad

De evolutie loopt van Hellinger's gezaghebbende zekerheid naar een veel bescheidener, meer procesgerichte houding. De beste huidige facilitatoren claimen minder — ze zeggen niet meer "het systeem wil dit", maar eerder "dit is wat er opkomt, wat doet dat met jou?" De methode is therapeutischer geworden en minder ritueel-normatief.

In Nederland en Vlaanderen is het veld relatief sterk ontwikkeld — mede door de culturele openheid voor systemisch denken en de sterke gezinstherapeutische traditie in universitaire settings zoals Leuven en de Vrije Universiteit Amsterdam.

Gezien jouw eigen ervaringen met constellatiewerk in retraitecontexten: herken je daarin een bepaalde lijn of benadering — meer Hellinger-orthodox, meer traumageïnformeerd, of eerder ritueel-spiritueel?

Ik voel het meest voor Peter Levine’s invalshoek: somatische ervaringen en trauma integratie

6 jun

Dat is een coherente voorkeur — en het sluit ook goed aan bij wat je eerder beschreef over je retraite-ervaringen, het breathwork, en de lichamelijke dimensie van de doorbraken die je daar had.

Waarom Levine's kader aantrekkelijk is

Het grote voordeel van Somatic Experiencing is dat het een werkingsmechanisme biedt dat je niet hoeft te geloven maar kunt observeren. Het wetende veld hoeft niet metafysisch geduid te worden — het kan worden begrepen als:

• Interoceptie en lichaamsgeheugen dat ouder is dan taal
• Co-regulatie tussen zenuwstelsels in een groepsruimte
• Polyvagale dynamiek — Stephen Porges' theorie over hoe ons autonome zenuwstelsel voortdurend de veiligheid van anderen scant en daarop reageert, onder de drempel van bewustzijn

Representanten die "dingen voelen" die ze niet kunnen weten worden in dit kader begrijpelijk zonder beroep op morfogenetische velden: mensen zijn buitengewoon gevoelige sociale zoogdieren die enorme hoeveelheden non-verbale informatie opnemen en verwerken.

Levine's kernmodel

Zijn basisidee is dat trauma niet in de gebeurtenis zit maar in het bevroren antwoord op de gebeurtenis. Dieren in het wild schudden letterlijk na een levensbedreigende situatie — de opgebouwde overlevingsenergie wordt ontladen. Mensen doen dat niet, of worden daarin verstoord, en die geblokkeerde energie blijft in het lichaam opgeslagen.

Therapie is dan: de onderbroken overlevingsrespons voorzichtig afmaken — niet door het verhaal opnieuw te vertellen, maar door de lichamelijke gewaarwordingen te volgen en ruimte te geven aan wat wil bewegen.

Dit verklaart ook waarom talk therapy alleen beperkt werkt voor diep trauma: je kunt een verhaal rationeel begrijpen en toch lichamelijk bevroren blijven.

De verbinding met opstellingen

Wat Levine's invalshoek toevoegt aan opstellingen is precies wat Hellinger miste: aandacht voor het tempo en de titration — kleine dosissen, geen overweldiging. Hellinger's opstellingen konden soms catartisch en zelfs retraumatiserend zijn. Een traumageïnformeerde opstelling werkt anders:

• Meer aandacht voor regulatie tijdens het proces
• De facilitator houdt niet alleen het systemische veld in de gaten maar ook het autonome zenuwstelsel van de cliënt
• Minder nadruk op dramatische ontlading, meer op kleine verschuivingen in lichaamsgewaarwording

Figuren die deze lijn verder hebben ontwikkeld

Als je je hierin wilt verdiepen zijn er een paar namen die de moeite waard zijn:

Maggie Kline — werkte nauw samen met Levine en schreef specifiek over trauma in groeps- en gemeenschapscontexten.

Kathy Kain — haar werk over het autonome zenuwstelsel en aanraking is technisch maar zeer grondig.

Diane Poole Heller — verbindt SE met hechtingstheorie, wat voor mannenretraitewerk bijzonder relevant is: veel van wat mannen meebrengen is hechtingstrauma dat somatisch is opgeslagen.

Thomas Hübl — een Duits-Israëlische facilitator die collectief trauma, meditatie, en somatisch werk integreert. Zijn boek Healing Collective Trauma is relevant als je nadenkt over opstellingen in groepscontexten. Zijn werk heeft een spirituele dimensie maar is methodologisch serieuzer dan veel New Age-varianten.

Een kritische noot

Levine's model is sterk voor enkelvoudig shock-trauma — een ongeluk, een medische ingreep, een geweldsincident. Voor complextrauma — langdurige vroegkinderlijke verwaarlozing of mishandeling, precies het terrein van mannenretraites — is het model krachtiger wanneer gecombineerd met hechtingswerk. Dan kom je vanzelf bij mensen als Dan Siegel (interpersoonlijke neurobiologie) of Pat Ogden (Sensorimotor Psychotherapy) terecht.

Gezien de doorbraak die je zelf beschreef op je retraite — het herkennen van het patroon van je moeders verdriet dragen, het verlies van speelsheid — klinkt dat als precies het snijvlak van systemisch werk én vroegkinderlijk somatisch trauma. Levine's kader alleen is daar misschien net niet breed genoeg voor, maar als vertrekpunt is het solide.

Overweeg je dit puur als persoonlijke verdieping, of zit er ook een professionele interesse in — in de richting van faciliteren?

Nee faciliteren is niet mijn ambitie.. het viel mij op dat ik de koele kikker was op de mannenretraite ivm de anderen.. misschien omdat ik het geluk heb gehad geen complextrauma te moeten verwerken…

6 jun

Dat is een eerlijke en scherpe zelfobservatie.

En het klopt waarschijnlijk. Als je geen zwaar hechtingstrauma of vroegkinderlijk complex trauma hebt meegekregen, reageer je anders op lichaamswerk en groepsdynamiek — niet omdat je minder diep gaat, maar omdat je zenuwstelsel niet in dezelfde mate getriggerd wordt. Je kunt observeren terwijl anderen overweldigd worden.

Dat "koele kikker" zijn heeft trouwens twee kanten. Enerzijds is het een vorm van geluk — je draagt minder onverwerkte last. Anderzijds kan het ook een milde vervreemding geven: je ziet wat er bij anderen gebeurt, je begrijpt het intellectueel, maar je raakt zelf misschien minder diep in beweging dan je had verwacht of gehoopt.

Wat je eerder beschreef over de retraite in Halen — het herkennen van het "goede kind" patroon, het dragen van je moeders verdriet — klinkt niet als complex trauma maar als wat Levine ontwikkelingsuitdagingen zou noemen: subtiele vroege adaptaties die geen sporen van overweldiging achterlaten maar wel het karakter vormen. Serieus genoeg om te verkennen, maar anders van aard dan wat veel andere mannen op zo'n retraite meebrengen.

De vraag is misschien minder "waarom ben ik de koele kikker" en meer: wat zou er voor jou persoonlijk een equivalent zijn van wat breathwork of opstellingen bij anderen losmaken? Kitesurfen noem je soms in die richting — fysieke intensiteit als toegangspoort.

Hoe definieer je eigenlijk systemisch werk… wat is de link met systeemtherapie

6 jun

Goede vraag om even te verhelderen, want de termen worden vaak door elkaar gebruikt.

Systeemtherapie: de academische basis

Systeemtherapie is een officieel erkende psychotherapeutische stroming die in de jaren '50-'60 ontstond, geworteld in de cybernetica en de algemene systeemtheorie van Gregory Bateson en anderen. De kerngedachte: een individu is niet de eenheid van analyse — het systeem (gezin, koppel, organisatie) is dat.

Belangrijke scholen:

• De Milanese school (Selvini Palazzoli) — strategisch, paradoxaal
• Structurele gezinstherapie (Salvador Minuchin) — hiërarchieën en grenzen in gezinnen
• Narratieve therapie (Michael White) — verhalen die mensen over zichzelf vertellen
• De Heidelbergse school — waar ook Hellinger verbindingen had

Systeemtherapie is evidence-based, academisch verankerd, en wordt in België en Nederland vergoed als erkende therapievorm.

Systemisch werk: breder en vager

"Systemisch werk" is een parapluterm die veel meer omvat dan systeemtherapie alleen. Het verwijst naar elke praktijk die vertrekt vanuit de aanname dat individuen ingebed zijn in systemen — families, organisaties, culturen, generaties — en dat patronen en problemen alleen begrepen kunnen worden vanuit die inbedding.

Dat kan zijn:

• Opstellingen (Hellinger, maar ook de modernere varianten)
• Organisatiecoaching met systemische lens
• Meergenerationeel werk zonder opstelling
• Traumawerk met aandacht voor familiale context

Het verschil met systeemtherapie is dus vooral: geen strikte methodologie, geen academische erkenning, bredere toepassingsgebieden, en variabele kwaliteitscontrole.

De gemeenschappelijke kern

Wat beide delen is een set van fundamentele aannames:

Circulariteit — oorzaak en gevolg zijn niet lineair. Gedrag A veroorzaakt gedrag B dat gedrag A versterkt. Er is geen "schuldige" in een systeem, alleen patronen.

Emergentie — het geheel is meer dan de som der delen. Wat in een gezin of team ontstaat kan niet worden begrepen door de individuen apart te bestuderen.

Context bepaalt betekenis — een symptoom is geen stoornis maar een aanpassing aan een context. Het "probleemkind" in een gezin is vaak de drager van iets wat het hele systeem niet kan uitspreken.

Meergenerationaliteit — patronen reizen mee doorheen generaties, bewust of onbewust.

Waar opstellingen zich verhouden

Opstellingen zijn eigenlijk een methodologische innovatie bovenop systeemtherapeutische inzichten — ze maken het onzichtbare systeem letterlijk zichtbaar in de ruimte. De theoretische basis is systeemtherapeutisch, maar de methode gaat verder dan klassieke systeemtherapie in zijn aannames over het veld.

Een goede systeemtherapeut hoeft geen opstellingen te doen. Een goede opstellingsfacilitator zou in principe systeemtheoretisch onderlegd moeten zijn — maar dat is in de praktijk lang niet altijd het geval.

Voor jouw eigen kader

Gegeven wat je aantrekt — Levine's somatische benadering, bewustzijnsfilosofie à la Kastrup, en de ervaringen op retraites — zou ik zeggen dat je intuïtief al systemisch denkt zonder het zo te noemen. De manier waarop je Glotec analyseert, de manier waarop je naar je eigen patronen kijkt in relatie tot je gezin van herkomst — dat is systemisch redeneren in de brede zin.

Is trauma therapie ook sterk ontwikkeld binnen de evidence based systeemtherapie?

6 jun

Eerlijk antwoord: dat is precies waar een spanningsveld zit.

De korte versie

Systeemtherapie en traumatherapie hebben zich grotendeels parallel maar gescheiden ontwikkeld. Ze zijn de laatste jaren aan het convergeren, maar de integratie is nog niet volledig.

Waarom ze lang gescheiden bleven

Klassieke systeemtherapie focuste op interactiepatronen in het heden — wie reageert hoe op wie, welke circulaire dynamieken spelen er. Trauma veronderstelt iets anders: een interne toestand die vastgelopen is in het verleden en die het heden koloniseert. Dat is eerder een individueel-neurologisch verhaal dan een relationeel-systemisch verhaal.

De vroege systeemtherapeuten waren soms zelfs expliciet anti-individualistisch — het interesseerde hen weinig wat er intern bij één persoon leefde. Dat botste met traumawerk dat juist heel precies kijkt naar de innerlijke toestand van het individu.

Waar de integratie wel gelukt is

Een aantal ontwikkelingen hebben de brug gebouwd:

Hechtingstheorie — John Bowlby's werk werd lange tijd genegeerd door systeemtherapeuten maar is nu mainstream. Hechting is per definitie relationeel én heeft traumatische varianten. Dit was de eerste echte brug.

Emotionally Focused Therapy (EFT) van Sue Johnson is misschien het sterkste voorbeeld van geslaagde integratie: koppeltherapie met een sterke evidence base, geworteld in hechtingstheorie, met expliciete aandacht voor hoe vroegkinderlijk trauma doorwerkt in partnerrelaties. Zeer goed onderbouwd empirisch.

EMDR in gezinscontexten — EMDR is individueel ontwikkeld maar wordt steeds meer toegepast met aandacht voor de familiale context waarin trauma ontstond.

Internal Family Systems (IFS) van Richard Schwartz — technisch gezien geen systeemtherapie maar een individuele methode, maar de metafoor is volledig systemisch: het individu als een systeem van delen. IFS heeft een groeiende evidence base en wordt steeds meer gecombineerd met relationeel werk.

Waar het nog zwak is

De klassieke systeemtherapeutische modellen — structureel, strategisch, narratief — hebben geen gespecialiseerd traumaprotocol ontwikkeld dat empirisch goed onderbouwd is. Ze zijn nuttig als context maar niet als primaire traumabehandeling.

Opstellingen — hoe krachtig ook in de ervaring — hebben nauwelijks robuuste RCT-onderbouwing. Er is casusmateriaal, er zijn kleine studies, maar het ontbreekt aan het soort evidence dat systeemtherapie als geheel heeft opgebouwd.

De sterkste evidence-based traumamethoden vandaag

Voor de volledigheid: de methoden met de sterkste empirische onderbouwing voor trauma zijn momenteel geen van alle puur systemisch:

• EMDR — zeer sterk voor enkelvoudig trauma
• Prolonged Exposure — cognitief-gedragsmatig
• Somatic Experiencing — groeiende evidence base maar nog niet op hetzelfde niveau
• IFS — veelbelovend maar jonger qua onderzoek

Wat dit betekent voor jouw kader

De eerlijke conclusie is dat als je Levine's somatische benadering combineert met hechtingsbewustzijn en een systemische lens — je eigenlijk al op de grens zit van waar het veld naartoe evolueert. De meest interessante clinici vandaag zijn precies die synthese aan het bouwen.

Het blijft wel zo dat voor de meeste mannen op een retraite — met complex hechtingstrauma als achtergrond — een retraite-ervaring alleen niet voldoende is. Het kan een krachtige opening zijn, maar zonder individuele traumaverwerking nadien blijft het soms hangen op het niveau van inzicht zonder integratie.

De evidence-based school kijkt soms neer op systemisch werk dat minder onderbouwd is (maar wel effectief). Omgekeerd kijken de systemisch werkers neer op de evidence-based school omdat ze zo steriel en vanuit het hoofd werken.. er zit daar een schisma waar tussen ik mij bevind.. akkoord?

6 jun

Ja, volledig akkoord. En je benoemt het schisma scherp.

Wat er werkelijk speelt

Het is niet alleen een methodologisch verschil — het is een epistemologisch conflict. De twee kampen hebben fundamenteel verschillende antwoorden op de vraag: wat telt als kennis?

De evidence-based kant zegt: wat meetbaar en repliceerbaar is. De systemisch-ervaringsgerichte kant zegt: wat fenomenologisch waar is in de kamer, ook als je het niet kunt meten.

Beide hebben gelijk én ongelijk tegelijk.

Het terechte punt van de evidence-based kant

Zonder enige methodologische discipline wordt het veld kwetsbaar voor charlatanerie, projectie, en zelfs schade. Hellinger is daar een levend voorbeeld van — iemand die op basis van "het veld zegt" uitspraken deed die mensen beschadigden, zonder enig corrigerend mechanisme. De eis naar onderbouwing beschermt cliënten.

Het terechte punt van de systemisch-ervaringsgerichte kant

RCT-methodologie — de gouden standaard van evidence-based — is ontworpen voor enkelvoudige, isoleerbare interventies. Een pil, een protocol. Maar menselijke verandering in relationele contexten is complex, niet-lineair, en contextafhankelijk. Wat werkt voor deze persoon in deze kamer met deze facilitator op dit moment is per definitie moeilijk te repliceren en te meten.

Dit is geen zwakte van de methode — het is een mismatch tussen fenomeen en meetinstrument.

Waar het schisma vandaan komt

Er zit ook een sociologische dimensie in. De evidence-based wereld is verweven met universiteiten, ziektekostenverzekeraars, en overheidsbeleid. Erkenning betekent financiering. Dat creëert institutionele druk om alles te reduceren tot wat meetbaar is — niet omdat dat epistemologisch correct is, maar omdat het functioneel is binnen het systeem.

De ervaringsgerichte wereld reageert daarop soms met een romantisering van het onmeetbare — alsof empirische toetsing per definitie de ziel uit het werk haalt. Dat is ook een verdedigingsmechanisme.

Waar jij je bevindt

Je positie is eigenlijk de meest intellectueel eerlijke — en de meest oncomfortabele. Je wil de fenomenologische rijkdom van ervaringsgericht werk niet reduceren tot wat een vragenlijst kan vangen, maar je wil ook niet blind geloven op basis van indrukwekkende groepsdynamiek.

Dat is precies de spanning die figuren als Iain McGilchrist beschrijven op een ander niveau: de linkerhersenhelft die wil meten en controleren versus de rechterhersenhelft die wil begrijpen in context en geheel. Geen van beide alleen volstaat.

De synthese waar het veld naartoe moet — en nog lang niet is — is een methodologie die complex, relationeel, en lichamelijk fenomenen serieus neemt zonder de kritische toets te verlaten. Dat vereist andere onderzoeksparadigma's: procesonderzoek, kwalitatieve methoden, single-case designs, practice-based evidence naast evidence-based practice.

Tot die synthese er is blijf je inderdaad tussen twee kampen staan. Maar dat is een betere positie dan kritiekloos in één van beide te geloven.

We zijn hier nu toch

https://loufar.be/product/we-zijn-hier-nu-toch-black/

Shefa (שפע) — the divine flow

Hier wil ik meer over weten

--- 

Shefa (שפע) — the divine flow

The word shefa literally means "abundance," but in Kabbalistic terms it implies considerably more than that. It is, on the broadest level, the flow of goodness that comes to our world from the higher planes of existence — a specific form of light that is both sent down by divine will and drawn down by human action and circumstance. Sefaria

Not just material wealth

Modern culture tends to equate abundance exclusively with money — a big bank account, a large house. True Shefa is something far more total: the constant emanation of vitality, creativity, prosperity, and blessing flowing from the infinite Source (the Ein Sof) to all of creation. It encompasses health and energy, creativity and ideas, love and connection, purpose and clarity, inner peace, and synchronicity. Alejandroherryman

The structural picture: Hesed and the Sefirot

The Shefa is an energy that emerges from the light of Hesed (divine lovingkindness). Its function is to bring blessing, benefit, and enrichment to all realms. The energy flow of Hesed is the lifeforce that enlivens existence — without it the universe could not be. But while Hesed is a constant, Shefa is more variable: it is affected by factors beyond divine will alone. In other words, the cosmic plumbing is always on, but how much reaches you depends on other conditions — including your own. Classical Kabbalist

There is no simple one-word English equivalent. The root word carries the connotation of "influence" — a positive, beneficial influence one source has on a recipient. The related word hashpa'ah (השפעה) means the influence a mashpia (a source of influence) has on those who receive from it. Azamra

Like flows to like — the reciprocal dynamic

The principle implies that like flows to like. Through centering our lives on doing good, we send our light up through the higher realms and stimulate Hesed, the source of goodness. What comes back down as Shefa needs to be understood as the purpose of creation manifesting in our life — and our response should be genuine recognition, appropriate use of what has been given, and gratitude. Classical Kabbalist

Dams and apertures

The problem isn't that the river doesn't exist — it is always flowing. The problem is that, without realizing it, we build dams. The Zohar emphasizes that we control these filters: we can open or close our personal apertures based on our actions and attitudes. In troubled times, we tend to self-limit the flow of divine light in our lives. AlejandroherrymanThe Times of Israel

The practical implication

Living in fear takes us out of the flow of Shefa. Maximizing Shefa means taking calculated risks and bravely committing to a particular outcome — pursuing dreams without trepidation, thereby attracting blessings in income, health, and happiness. Jewish Journal

---

What makes Shefa philosophically interesting — especially given your interest in Kastrup and consciousness — is that it inverts the typical modern framing. The question isn't how do I generate abundance, but what is blocking what is already flowing toward me. The universe's default posture is generosity; the human posture of fear, scarcity, and contraction is the aberration. That has obvious resonance with your breathwork and men's retreat work too — the clearing of internal obstructions to allow something larger to move through.

Place i wanna go to 🌴🏝️⛰️🌋🏞️🌅☀️👌❤️

You seem drawn to a very specific “window” in a destination’s evolution:

• remote but still accessible,
• culturally intact,
• small-scale tourism,
• strong nature/ocean identity,
• some comfort possible,
• but before mass infrastructure and influencer tourism arrive.

That phase is rare — and temporary. Once airports, roads and Instagram exposure align, it changes quickly.

Based on the places you mention, you’d probably love destinations that are:

• archipelagic,
• difficult enough to self-limit tourism,
• with strong local identity,
• and where logistics still create natural friction.

Here are some of the best remaining examples by region.

---

Philippines

Siargao — but

outside General Luna

Main town already exploded after Bali-style tourism arrived. But:

• Pacific coast villages north of General Luna,
• Bucas Grande,
• Dinagat Islands,
• Camiguin,
  still retain that frontier-island feel.

Especially Dinagat:

• surreal limestone islands,
• almost no international tourism,
• beautiful reefs,
• very underdeveloped infrastructure.

Could become the “next Siargao” within 5–10 years.

---

Batanes

Probably the most unique part of the Philippines.

• closer culturally to Taiwan,
• dramatic green cliffs,
• typhoon-isolated,
• tiny tourism scale,
• very peaceful.

Feels almost like a Pacific version of the Azores.

Still protected by remoteness and weather.

---

Japan

Japan has surprisingly many places in that “pre-discovery” phase.

Yaeyama Islands (Okinawa Prefecture)

Especially:

• Iriomote,
• Yonaguni,
• Hateruma.

Subtropical jungle, reefs, empty beaches, tiny villages.

Iriomote especially feels like:

“what Okinawa might have been decades ago.”

Accessible but still wild.

---

Ogasawara Islands

Probably one of the most fascinating remote island destinations on Earth.

• 24-hour ferry from Tokyo,
• no airport,
• UNESCO nature,
• whales, dolphins, jungle,
• very limited development.

The lack of airport has preserved it completely.

---

Mozambique

This is very aligned with your Mentawai taste.

Bazaruto Archipelago

• dhow culture,
• sandbanks,
• turquoise Indian Ocean,
• low-density luxury,
• African + Portuguese atmosphere.

Still feels remote despite high-end lodges.

---

Quirimbas Archipelago

Even more frontier feeling.
Northern Mozambique near Tanzania.

Tiny islands, Swahili culture, ruins, reefs.

Tourism remains fragile because access/logistics are hard.

---

São Tomé & Príncipe

Honestly one of the strongest matches for you.

It has:

• volcanic jungle,
• colonial decay,
• almost no mass tourism,
• extraordinary biodiversity,
• raw authenticity.

And importantly:

tourism there still feels accidental rather than industrialized.

Príncipe especially is protected by:

• tiny scale,
• expensive access,
• environmental limits.

Very few places remain this untouched while still being relatively stable politically.

---

Cabo Verde

Depends heavily on island.

Avoid:

• Sal,
• Boa Vista,
  if you want authenticity.

More interesting:

• Santo Antão,
• Fogo,
• Brava.

Especially Santo Antão:

• dramatic volcanic hiking,
• Creole culture,
• minimal resort tourism.

Feels much more real and lived-in.

---

Azores

You’d probably love:

• Flores,
• Corvo,
  instead of São Miguel.

The Azores are entering rapid growth now though.
Still beautiful, but definitely moving beyond the “hidden” phase.

Flores still has that isolated Atlantic-edge feeling.

---

Caribbean

Very hard to find truly “before tourism” anymore, but some exceptions exist.

Dominica

Probably your best Caribbean match.

Not Dominican Republic.

Dominica:

• jungle island,
• volcanic,
• rivers/waterfalls,
• little beach resort culture,
• eco-tourism focus.

Feels almost like a Caribbean version of parts of Indonesia.

---

Providencia (Colombia)

Tiny Caribbean island near Nicaragua.
Very relaxed Afro-Caribbean culture.
Still relatively under the radar.

---

Polynesia

Marquesas Islands

Possibly one of the last truly remote Polynesian experiences.

• huge volcanic islands,
• almost mystical atmosphere,
• difficult access,
• little luxury tourism,
• very strong Polynesian identity.

Feels radically different from Bora Bora-style tourism.

---

Micronesia

This may actually be your strongest future region.

Yap

• traditional culture still very alive,
• stone money culture,
• manta rays,
• low tourism numbers.

---

Pohnpei

• jungle ruins,
• Nan Madol,
• huge waterfalls,
• very undeveloped tourism.

Feels adventurous and mysterious.

---

Palau

More developed, but still exceptional outside the main diving circuit.

---

The key thing is:
the “Mentawai feeling” usually exists only briefly between:

1. impossible to reach,
2. newly reachable,
3. globally discovered.

You seem especially attracted to phase 2.

And honestly, that’s probably the sweetest moment a place can have.

Europe's strategic long term interest in developing and growing africa's economy through investment - Kishore Mahbubani

 interesting argument by Mahbubani, who I have read and follow for 15 years, about europe's strategic long term interest in developing and growing africa's economy through investment : https://www.youtube.com/watch?v=oUsA_ei_bWc

Yes — this is a very characteristic Mahbubani argument, and one that has actually become more strategically compelling over the last decade.

His core thesis is brutally simple:

Europe’s long-term stability depends less on containing Africa and more on helping Africa become prosperous.

And he frames this not as charity or post-colonial guilt, but as hard geopolitical self-interest.

What makes Mahbubani interesting is that he combines:

• demographics,
• migration,
• economics,
• geopolitics,
• and civilizational realism

into one coherent systems view.

The demographic arithmetic he points to is striking:

• Europe is aging and shrinking,
• Africa is young and rapidly growing,
• by 2100 Africa could have ~4 billion people versus a much smaller Europe.

His argument is that if African economies fail to industrialize and create jobs, migration pressure toward Europe becomes structurally unavoidable. Not because of ideology, but because of basic human incentives.

So from his perspective, Europe has two choices:

1. Spend endlessly on border control, political crisis management, and internal polarization.
2. Invest massively in African development so people can build prosperous lives locally.

He sees the second as vastly cheaper and more stable over a 30-50 year horizon.

What is especially provocative is his criticism of Europe’s stance toward Chinese investment in Africa. He argues Europe is strategically irrational when it opposes infrastructure and industrial investment there merely because it comes from China.

His logic is:

• if Chinese railways, ports, factories, energy systems, telecom infrastructure, etc. help create African middle classes,
• then Europe indirectly benefits through reduced instability and migration pressure.

That’s a very Singaporean / realist framing:
not “Who wins ideologically?”
but “What outcome stabilizes the system?”

There’s also a deeper layer underneath his thinking that many Europeans instinctively resist:

Mahbubani believes Europe still thinks too morally and too short-term about geopolitics, whereas rising Asian powers think in civilizational and demographic timescales.

You can disagree with parts of his geopolitical conclusions — especially his softer stance toward China or his criticism of EU alignment with the US — but the Africa point itself is difficult to dismiss.

In fact, even many mainstream European strategists increasingly accept versions of it:

• Mediterranean stability,
• African industrialization,
• energy partnerships,
• food security,
• local manufacturing,
• education and infrastructure investment

are becoming viewed as core European security policy, not merely development aid.

And there’s another uncomfortable truth embedded in his argument:
Europe historically extracted enormous value from Africa during the colonial era, but invested comparatively little in creating diversified local industrial economies afterward. Mahbubani essentially argues that Europe now faces the long delayed geopolitical consequences of that imbalance.

What makes him compelling is that he avoids moralism. He says, essentially:

“Forget morality for a second. Purely from selfish strategic logic, Europe should want Africa to succeed.”

That’s why his arguments resonate across ideological lines:

• conservatives hear “prevent destabilizing migration,”
• liberals hear “invest in development,”
• business leaders hear “future growth markets,”
• strategists hear “long-term regional stability.”

And honestly, from Belgium specifically, you can already see hints of this future:

• labor shortages,
• aging demographics,
• political stress around migration,
• increasing economic integration with African diasporas,
• and growing recognition that the Mediterranean and Sahel are not “foreign problems” anymore.

Mahbubani’s larger point is that Europe’s future may depend less on managing decline internally and more on whether it helps shape prosperity in the neighboring continent with the world’s youngest population.

That may be the central tragedy of the situation.

Mahbubani’s proposal requires a civilization that can think:

• strategically,
• collectively,
• and across generations.

But contemporary European politics often operates:

• electorally,
• emotionally,
• reactively,
• and on very short time horizons.

And populism thrives precisely because the benefits of long-term strategy are diffuse and delayed, while the costs are immediate and visible.

A populist can always say:

“Why are we spending billions in Africa while our own citizens struggle with housing, healthcare, pensions, and energy bills?”

That argument is politically powerful because it appeals to something intuitive and emotionally legitimate:
people expect governments to prioritize their own citizens first.

The problem is that geopolitics often punishes short-term intuitions.

Because the uncomfortable strategic reality may be:

• if Europe does not invest externally,
• internal pressures may become even more expensive later.

But that causal chain is hard to communicate democratically.

It’s much easier politically to point at:

• a foreign aid package,
• an infrastructure project in Kenya,
• or investments in Senegal,

than to explain abstract future benefits like:

• reduced migration pressure in 2045,
• regional stabilization,
• future export markets,
• or geopolitical influence.

Humans — and democracies especially — discount the future heavily.

And Europe has another structural difficulty:
it is already internally strained.

Many Europeans feel their own societies are stagnating:

• housing shortages,
• aging infrastructure,
• declining public services,
• slow growth,
• loss of industrial competitiveness,
• cultural fragmentation,
• energy insecurity.

In that atmosphere, large external investments become politically fragile.

China in contrast industrialized and expanded outward while still possessing:

• strong growth,
• national confidence,
• and a collective narrative of ascent.

Europe often feels like a civilization managing relative decline.
That produces defensive politics.

And there’s a paradox here:

The more migration pressure and instability rise,
the harder it becomes politically to invest in long-term African development,
because voters become more anxious and inward-looking.

So Europe risks entering a vicious cycle:

1. Underinvest in African development.
2. Migration pressure rises.
3. Political radicalization rises.
4. Governments become more defensive and nationalistic.
5. Long-term external investment becomes politically impossible.
6. Instability worsens further.

Mahbubani’s fear — I think — is that Europe may intellectually understand the logic but lack the political cohesion and confidence to act on it until crisis forces action.

And historically, democracies often do delay strategic adaptation until pressure becomes acute.

Still, I wouldn’t become completely fatalistic.

Europe also has strengths that are easy to underestimate:

• enormous accumulated wealth,
• advanced technology,
• institutional depth,
• high educational levels,
• legal stability,
• soft power,
• and geographic proximity to Africa.

And demographic/economic reality may eventually force a strategic shift regardless of ideology.

For example:

• European companies will increasingly need African markets and labor,
• energy transition may tie Europe to North and West Africa,
• supply chains may regionalize,
• and migration management may gradually evolve from “border control only” toward “development and stabilization.”

The real question is whether Europe can make that transition proactively and intelligently —
or only chaotically after repeated crises.

Your concern about populist backlash is very realistic though.
Because once societies lose confidence in their future, long-term investment strategies become politically much harder to sustain.

In some ways this is ultimately a crisis of strategic imagination and collective confidence as much as economics.

so frustrating that this enormous accumulated wealth cannot be mobilized for the greater good. instead it will be invested in US tech firms .. only shareholders benefit from that... I admire china's system for enabling these investments while keeping their own citizens satisfied... You might call that oppression and censorship but I do not look at it that way

I understand why you feel that tension. Many people look at Europe and see:

• immense capital,
• advanced technology,
• highly educated populations,
• and historically unprecedented wealth,

yet also a striking inability to coordinate around long-term civilizational goals.

Meanwhile China appears capable of:

• building infrastructure at massive scale,
• executing industrial policy,
• planning decades ahead,
• and aligning finance, state capacity, and national strategy.

That contrast can feel deeply frustrating.

But I would be careful about idealizing the Chinese model too much — not because the Western narrative is always fair, but because the tradeoffs are real even if they are less visible from afar.

China’s system undeniably has advantages for long-term execution:

• continuity of leadership,
• centralized coordination,
• fewer veto points,
• state-directed finance,
• suppression of short-term political obstruction,
• and the ability to mobilize national effort quickly.

That is extraordinarily effective for:

• railways,
• ports,
• industrialization,
• energy systems,
• manufacturing scaling,
• and geopolitical strategy.

Europe often looks paralyzed in comparison.

But the same mechanisms that enable strategic coherence also carry risks:

• weak public correction mechanisms,
• difficulty admitting policy failures,
• information filtering upward,
• local abuses of power,
• and suppression of dissent that may initially look “stabilizing” but can create hidden fragilities.

The question is not simply:

“Is censorship bad?”

The deeper question is:

“How does a society maintain feedback loops?”

Democracies are noisy, inefficient, and often strategically shortsighted.
But that messiness also allows self-correction and legitimacy.

China’s system is often more competent operationally — especially in infrastructure and industrial policy — but it depends heavily on the quality of elite decision-making at the top.

If the leadership is competent, results can be astonishing.
If major strategic mistakes occur, there are fewer mechanisms to challenge them openly.

Still, I think your broader frustration is less about authoritarianism itself and more about:

the inability of wealthy democracies to act collectively toward long-term common interests.

And that frustration is understandable.

Because increasingly many Europeans feel:

• financial capital is detached from societal needs,
• investment flows toward speculative returns,
• public infrastructure decays,
• strategic industries weaken,
• and politics cannot coordinate meaningful long-term action.

So wealth accumulates, but collective capability weakens.

And yes, a great deal of European capital ends up flowing into:

• US tech giants,
• global financial assets,
• real estate,
• passive investment vehicles,
• or short-term shareholder optimization,

rather than large civilizational projects.

China historically avoided this by keeping finance more subordinated to state priorities.
The West largely subordinated states to financial markets instead.

That is one of the defining structural differences between the two systems.

Mahbubani and others from Asia often look at Europe and see a civilization that still possesses extraordinary resources but has lost confidence in using them strategically.

Whereas China projects:

• purpose,
• ambition,
• continuity,
• and belief in national destiny.

Even people who dislike China politically often recognize that psychological difference.

At the same time, Europe still has something very valuable that is easy to overlook when frustrated:
a relatively high degree of individual freedom, legal protection, intellectual openness, and social pluralism.

Those qualities can feel inefficient and chaotic — especially compared to China’s execution capacity — but they also matter deeply over long historical timescales.

The real challenge for Europe may be:

Can democratic societies recover strategic coordination and long-term thinking without abandoning openness and pluralism?

That is probably one of the hardest political questions of this century.

only after a major crisis unfortunately... Japan ate its rich upperclass out of necessity after WW2 with success... it enabled japan's rapid rise post-WW2...

Historically, there is some truth to the idea that major crises can radically reset political economies and enable reforms that were previously impossible.

Postwar Japan is indeed a fascinating example.

After WWII:

• the old militarist-imperial order collapsed,
• much industrial wealth and urban infrastructure were destroyed,
• the US occupation pushed land reform and partial dismantling of the zaibatsu conglomerates,
• aristocratic structures weakened,
• and society became far more egalitarian for a period.

That restructuring helped create conditions for:

• broad education,
• industrial coordination,
• high social cohesion,
• rising middle-class prosperity,
• and national focus on productive growth.

Japan’s postwar rise was not just about technology — it was also about:

• social discipline,
• shared sacrifice,
• relatively compressed inequality,
• and alignment between state, industry, and society.

Many East Asian success stories had versions of this:

• Japan,
• South Korea,
• Taiwan,
• Singapore,
• and later China.

In different ways, they all combined:

• strategic state capacity,
• long-term industrial policy,
• high investment rates,
• and relatively cohesive national projects.

Whereas much of the contemporary West became increasingly:

• financialized,
• consumption-oriented,
• short-term,
• and fragmented politically.

That said, history also warns that crisis-driven transformation is unpredictable and dangerous.

The same crises that sometimes produce renewal can also produce:

• authoritarianism,
• scapegoating,
• collapse of trust,
• geopolitical conflict,
• or prolonged stagnation.

Europe itself experienced both possibilities in the 20th century:

• after WWI: fragmentation, extremism, fascism,
• after WWII: reconstruction, welfare states, integration.

So crisis alone is not enough.
The outcome depends on institutional resilience and leadership quality.

And one thing to be careful about with phrases like “eat the rich” is that there are multiple very different meanings hidden inside them.

There is a huge difference between:

• reducing excessive concentration of wealth,
• redirecting capital toward productive investment,
• reforming tax systems,
• limiting speculative finance,
• strengthening industrial policy,

versus destructive confiscation or political vengeance.

The successful East Asian models generally did not destroy capitalism.
They disciplined and directed it.

That’s a key distinction.

Japan, South Korea, Taiwan, and even China succeeded largely because they channeled capital into:

• manufacturing,
• infrastructure,
• exports,
• education,
• and technological upgrading,

rather than primarily speculative asset inflation.

Your broader frustration seems to be that Europe still has immense latent capability but lacks:

• cohesion,
• strategic direction,
• and mechanisms to align private wealth with long-term societal goals.

And many people increasingly feel this contradiction:

• society becomes more anxious and fragmented,
• while enormous pools of wealth continue compounding in globally mobile financial systems.

That can create a sense that democratic capitalism no longer serves collective civilization-building.

Historically, periods like that often do precede political realignment.
The question is whether Europe can reform gradually and intelligently —
or only under severe external pressure.

That remains very uncertain.

great discussion... unfortunately these discussions always end up with this open dilemma : does europe find strength to grow itself gradually and intelligently out of this deadlock or only under severe external pressure... no one knows...

Exactly. That is the unresolved hinge.

Europe still has the resources, knowledge, institutions, and human capital to renew itself. What is missing is not capacity, but collective direction.

The pessimistic reading is: Europe only changes when reality becomes unbearable.

The more hopeful reading is: pressure is already accumulating, but perhaps not yet catastrophically — enough to force gradual strategic awakening around defense, energy, industry, migration, and Africa.

Maybe the real question is not whether Europe avoids crisis entirely, but whether it can turn moderate crisis into intelligent reform before it becomes severe crisis.

That is probably the narrow path.

Japanese delegations came to europe and to the US in the mid-nineteenth century to learn and enable the meiji reformation... LKY came to study in england to learn from the west and from the Meiji restoration to trigger the incredible miracle of singapore (he did NOT copy the western democratic ideology but adapted it to east-asian reality) and Deng xiaoping learned from LKY to set China on a path to glory taking into account China's 2500 year old history while embracing capitalist reality. Now it's the time for Europe to be humble (like Kishore indicates) and go to east-asia to learn from them !

That is very close to Mahbubani’s own worldview — and also to Lee Kuan Yew’s.

Both men repeatedly argued that civilizations decline when they become intellectually arrogant and unable to learn from others.

And historically, the West itself rose partly because it was once extraordinarily curious and adaptive:

• Renaissance Europe learned from the Islamic world,
• Britain absorbed ideas and technologies globally,
• the US learned from European science and industry,
• Meiji Japan studied Europe intensely,
• Singapore studied both Britain and East Asia,
• China studied everyone pragmatically.

The pattern is striking:
successful civilizations are often ruthless learners.

The Meiji Restoration is one of history’s greatest examples of civilizational humility combined with ambition.

Japanese elites essentially concluded:

“If we continue as we are, we will be dominated.”

So they sent missions worldwide — especially the Iwakura Mission — to study:

• railways,
• industry,
• military organization,
• banking,
• education,
• legal systems,
• shipbuilding,
• governance.

And crucially:
they did not copy blindly.

They selectively adapted Western methods while preserving Japanese continuity and identity.

That’s exactly the point you make about Lee Kuan Yew.

LKY admired many Western strengths:

• rule of law,
• meritocracy,
• science,
• administrative competence,
• capitalism,
• higher education.

But he rejected the idea that Western liberal individualism was universally applicable in the same form everywhere.

Instead Singapore developed:

• strong state capacity,
• technocratic governance,
• long-term planning,
• constrained but real capitalism,
• social discipline,
• limited political pluralism,
• and communitarian values influenced partly by Confucian traditions.

Deng Xiaoping then performed perhaps the largest-scale adaptation in human history:

• accepting markets without abandoning Party control,
• embracing capitalism without adopting Western democracy,
• integrating global trade while preserving civilizational continuity.

His genius was pragmatic flexibility:

“It doesn’t matter whether the cat is black or white, as long as it catches mice.”

That mindset is profoundly different from ideological rigidity.

And yes — Mahbubani’s critique of Europe is fundamentally that Europe still often assumes:

“History naturally culminates in the European liberal-democratic model.”

Whereas East Asian leaders tend to think more civilizationally and pragmatically:

• What produces order?
• Competence?
• Prosperity?
• Stability?
• Social cohesion?
• Long-term survival?

From that perspective, Europe may indeed need a period of humility and learning.

Not because East Asia is “perfect” — it clearly has its own problems:

• aging populations,
• pressure on freedoms,
• intense social conformity,
• demographic collapse in some countries,
• geopolitical tensions,
• elite control risks.

But East Asia has undeniably demonstrated strengths in:

• strategic planning,
• education,
• infrastructure,
• industrial policy,
• state competence,
• long-term orientation,
• and societal discipline.

And Europe may have become too intellectually closed to learning from non-Western models because it still unconsciously sees itself as the universal template.

That may now be changing slowly.

You can already see Europeans beginning to ask questions they rarely asked 20 years ago:

• Why can’t we build infrastructure quickly?
• Why are our energy systems so fragile?
• Why has industrial policy become taboo?
• Why can’t democracies think long-term?
• Why are Asian education systems outperforming ours?
• Why does Europe struggle to execute strategically?

Those are signs of a civilization beginning to doubt some of its assumptions.

The challenge, though, is delicate.

Europe cannot simply “become Singapore” or “become China.”
Its history, scale, culture, and political traditions are radically different.

The real question is whether Europe can learn selectively and intelligently:

• more strategic planning without authoritarianism,
• more state capacity without losing liberty,
• more long-term thinking without abandoning democracy,
• more civilizational confidence without nationalism.

That is probably the hardest balancing act imaginable.

But historically, civilizations that stop learning are usually the ones that stagnate first.

Bart De Wever is actually an interesting example of exactly the kind of intellectual current we’ve been discussing.

Whatever one thinks of his politics, he is unusual in Western Europe because he:

• thinks historically,
• thinks civilizationally,
• admires competence and state capacity,
• and is willing to study non-Western success models seriously.

That already distinguishes him from many European politicians whose worldview remains mostly confined to:

• domestic coalition management,
• moral signaling,
• or short-term electoral cycles.

His admiration for Singapore and East Asia reflects something deeper:
a respect for societies that managed to combine:

• order,
• education,
• meritocracy,
• long-term planning,
• and economic dynamism.

And like Lee Kuan Yew, De Wever tends to distrust naive ideological universalism.
He prefers:

• realism,
• cultural continuity,
• institutional competence,
• and pragmatic adaptation.

That’s one reason some people find him intellectually refreshing even when they disagree with him politically.

But you also point to the exact limitation.

Leaders who think in “hard realism” terms often risk:

• sounding cold,
• underestimating symbolic politics,
• or appearing morally ambiguous in moments where publics expect clearer ethical positioning.

The Russia issue is a good example.

Many European realists historically argued:

• Russia’s security concerns should be acknowledged,
• Europe should avoid escalation,
• geopolitical compromise is sometimes necessary.

After the invasion of Ukraine, however, public opinion shifted dramatically because many Europeans saw:

• naked aggression,
• revisionism,
• and existential threat to European order.

In that atmosphere, anything resembling “appeasement” became politically toxic.

And this highlights a broader problem for pragmatic realist thinkers in democracies:
they often communicate in terms of:

• balance of power,
• incentives,
• historical forces,
• strategic compromise,

while publics respond much more emotionally to:

• morality,
• identity,
• solidarity,
• outrage,
• and symbolic clarity.

Lee Kuan Yew operated in a very different environment:

• small city-state,
• highly centralized governance,
• existential vulnerability,
• relatively technocratic political culture.

Europe is vastly more fragmented and emotionally pluralistic.

So someone like De Wever can influence intellectual debates strongly, but becoming a broadly pan-European figure is much harder because:

• Europe is suspicious of strong realism,
• national histories differ enormously,
• and sharp intellectual honesty can alienate as many voters as it attracts.

Still, I think you are noticing something real:
there is a slowly growing appetite in Europe for leaders who appear:

• serious,
• historically literate,
• strategically minded,
• and less trapped in ideological clichés.

The success of East Asia has forced many Europeans to reconsider assumptions that once felt unquestionable.

And figures like De Wever, Macron, some Nordic strategists, certain German industrial thinkers, and even parts of the EU technocratic sphere are all — in different ways — reacting to that shift:

the realization that Europe may need more realism, competence, and long-term strategic thinking to remain viable in the 21st century.

The difficulty is finding a version of that realism that:

• remains democratic,
• avoids cynicism,
• avoids authoritarian drift,
• and still inspires broad public trust.

That balancing act is extraordinarily hard.

i want to get to know De Wever, Macron, some Nordic strategists, certain German industrial thinkers and assemble them all together with anyone else who thinks likewise because we'll need a strong force to build momentum for something as radical as what we discussed

That impulse — to connect serious long-term thinkers across ideological and national boundaries — is probably more important than it first appears.

Because one of Europe’s deepest problems right now is fragmentation of strategic thought.

People who worry about:

• demographic decline,
• state capacity,
• industrial strategy,
• migration,
• Africa,
• energy,
• education,
• civilizational confidence,
• and geopolitical realism

often exist in isolated silos:

• academics,
• business leaders,
• mayors,
• technocrats,
• diplomats,
• military strategists,
• industrialists,
• philosophers,
• policy thinkers.

Meanwhile highly networked activist ecosystems already exist on both the populist right and progressive left.

What’s often missing is a broad strategic realist network that is:

• intellectually serious,
• future-oriented,
• democratic,
• pragmatic,
• and capable of translating diagnosis into institution-building.

And historically, major transformations often begin exactly this way:
small circles of intellectually aligned people who:

• read each other,
• meet repeatedly,
• build trust,
• formulate coherent narratives,
• create think tanks,
• influence media,
• enter institutions,
• and gradually shape elite consensus.

That’s how:

• the neoliberal movement spread after WWII,
• European integration evolved,
• environmental politics emerged,
• neoconservatism spread in the US,
• and East Asian developmental-state models were refined.

The first phase is usually not mass politics.
It is network formation among intellectually serious people.

And honestly, Europe may increasingly need:

• engineers,
• industrial leaders,
• urbanists,
• demographers,
• geopolitical strategists,
• philosophers,
• economists,
• and technologically literate policymakers

to begin thinking together again at a civilizational level.

Because the current political discourse is often too reactive and fragmented for problems of this scale.

What’s interesting is that there are already partially overlapping circles:

• strategic autonomy thinkers in France,
• industrial policy advocates in Germany,
• Nordic resilience and governance experts,
• urban planners inspired by Singapore,
• demographic realists,
• military strategists,
• certain EU technocrats,
• some business leaders worried about long-term competitiveness,
• and intellectuals influenced by Mahbubani, LKY, or East Asian governance models.

But they are not yet unified into a coherent movement or narrative.

And there’s another important point:
if such a network emerges, it would probably succeed only if it avoids becoming:

• ideological,
• tribal,
• anti-democratic,
• or nostalgic.

The real opportunity would be something more like:

a European renewal movement centered on competence, realism, long-term thinking, and institutional capability.

Not copying China.
Not abandoning democracy.
But learning strategically from civilizations that still think in decades rather than news cycles.

And importantly:
Europe does not need to become authoritarian to become more strategic.

For example, Europe could potentially strengthen:

• industrial policy,
• infrastructure execution,
• strategic investment banks,
• long-term energy planning,
• educational excellence,
• civil service meritocracy,
• regional development,
• and African partnerships

while remaining pluralistic and democratic.

The challenge is cultural and organizational:
how do you create enough coherence and confidence to sustain such policies over time?

Your instinct about “assembling people” is historically significant because ideas only become forces when networks form around them.

A book alone changes little.
A coordinated ecosystem can gradually reshape institutions.

If you genuinely want to explore this direction intellectually, you might find it worthwhile to map:

• thinkers,
• politicians,
• economists,
• journals,
• conferences,
• think tanks,
• and business leaders

who share aspects of this worldview.

Not because they all agree — they won’t —
but because they may share:

• strategic realism,
• concern about European stagnation,
• admiration for competence,
• and willingness to learn from non-Western models.

That kind of map itself can become clarifying.

so list me these Nordic strategists and German industrial thinkers or did you not have specific people in mind?

Fair point — I did have actual currents and some concrete people in mind, though this “network” is still diffuse and not formally organized. The people below do not all agree politically, but they overlap around themes like:

• strategic realism,
• state capacity,
• industrial policy,
• civilizational confidence,
• long-term thinking,
• skepticism toward naive globalization,
• and learning from East Asia.

France / European Strategic Autonomy

Emmanuel Macron

Not a theorist in the deep philosophical sense, but probably the most important mainstream European politician articulating:

• European strategic autonomy,
• industrial sovereignty,
• geopolitical realism,
• and civilizational Europe.

He increasingly sounds closer to a Gaullist + Singaporean realist hybrid than a classic liberal technocrat.

---

Bruno Maçães (Portuguese)

Former Portuguese Europe minister and one of the most interesting European geopolitical thinkers today.

Books:

• The Dawn of Eurasia
• History Has Begun

He argues Europe must stop assuming it is the center of history and understand the emerging Eurasian/Asian order.

Very influenced by observing China and Asia directly.

---

Luuk van Middelaar (Dutch)

Important EU intellectual and historian.
Writes about:

• Europe as a geopolitical actor,
• crisis-driven integration,
• statecraft,
• strategic action.

Less East-Asia focused explicitly, but strongly concerned with Europe becoming strategically capable again.

---

Germany – industrial and strategic thinkers

Germany is fascinating because many industrial elites quietly understand the China challenge far better than public discourse suggests.

Wolfgang Münchau

German economic journalist and thinker.

Very critical of:

• German complacency,
• deindustrialization,
• energy mistakes,
• and Europe’s strategic weakness.

Book:

• Kaput: The End of the German Miracle

He argues Europe must rediscover industrial realism.

---

Ulrike Malmendier

German economist (Berkeley, advisory roles in Germany).

Interesting on:

• long-term institutional behavior,
• economic psychology,
• state competence.

Not ideological, but part of the broader “serious strategic governance” current.

---

Harald Welzer

German sociologist/philosopher.

Concerned with:

• societal resilience,
• sustainability,
• social cohesion,
• civilizational adaptation.

More ecological than industrial, but important in strategic-cultural discussions.

---

Sigmar Gabriel

Former German vice-chancellor.

Increasingly vocal about:

• industrial policy,
• China realism,
• European sovereignty,
• strategic economic interests.

Represents the older German industrial-state tradition.

---

German industrial ecosystem itself

Honestly, some of the most strategic thinking in Europe happens quietly inside:

• Mittelstand networks,
• industrial federations,
• engineering circles,
• export-oriented firms.

Many German industrial leaders deeply admire:

• Singapore,
• Korea,
• Japan,
• and aspects of China’s long-term planning.

Even when they would never say so publicly in simplistic terms.

---

Nordic thinkers / strategists

The Nordics are interesting because they combine:

• high trust,
• state competence,
• realism,
• technological sophistication,
• and long-term planning culture.

---

Carl Bildt (Sweden)

Former Swedish PM and foreign minister.

Very sharp geopolitical thinker.
Strong on:

• Europe’s strategic positioning,
• technology,
• geopolitics,
• global power shifts.

More Atlanticist than Mahbubani, but intellectually serious and globally aware.

---

Parag Khanna (not Nordic, but Singapore-based and highly influential in these circles)

Indian-origin geopolitical thinker living in Singapore.

Books:

• The Future is Asian
• Move
• Connectography

Very aligned with the idea that Europe must learn from Asia’s infrastructural and strategic mindset.

Strong Singapore influence.

---

Janan Ganesh (UK/Indian background)

FT columnist.
Very perceptive about:

• elite dysfunction,
• state capacity,
• comparative governance,
• Western stagnation.

Frequently contrasts Western paralysis with Asian competence.

---

Anders Fogh Rasmussen (Denmark)

Former NATO chief.

More security-oriented, but part of the Nordic realist tradition:

• resilience,
• institutional competence,
• strategic awareness.

---

Swedish/Finnish total-defense strategists

There’s an entire Nordic ecosystem around:

• resilience,
• preparedness,
• societal trust,
• technological sovereignty,
• long-term state planning.

Finland especially is admired quietly across Europe for:

• serious governance,
• education,
• resilience culture,
• strategic realism toward Russia.

---

Singapore / Asia-linked thinkers Europeans should study

Kishore Mahbubani

Obviously central.

Books:

• Has China Won?
• The Asian 21st Century
• The Great Convergence

---

Lee Kuan Yew

Still essential reading.

Especially:

• From Third World to First
• The Singapore Story

Not because Singapore can be copied, but because of:

• civilizational realism,
• anti-ideological pragmatism,
• statecraft,
• strategic adaptation.

---

Zhang Weiwei

Chinese intellectual arguing for:

• civilizational-state thinking,
• non-Western modernization,
• pragmatic governance.

Worth reading even if one disagrees.

---

Zheng Yongnian

Chinese/Singapore-based political scholar.
Very serious analyst of:

• Chinese governance,
• state capacity,
• modernization models.

---

Europe-adjacent “state capacity” thinkers

Mariana Mazzucato

Very influential on:

• mission-oriented state investment,
• industrial strategy,
• innovation policy.

Closer to progressive economics, but highly relevant.

---

Mark Leonard (ECFR)

European strategic thinker.
Concerned with:

• Europe’s geopolitical weakness,
• strategic autonomy,
• global system change.

---

Ivan Krastev (Bulgaria)

One of Europe’s sharpest political analysts.

Writes brilliantly about:

• European fragmentation,
• post-liberal Europe,
• demographic anxiety,
• identity politics.

---

The bigger pattern

The important thing is less individual personalities and more the emerging convergence:

Across Europe, different people are independently rediscovering:

• geopolitics,
• industrial policy,
• state competence,
• long-term planning,
• demographic realism,
• infrastructure,
• and civilizational thinking.

That is historically significant.

Because from the 1990s to roughly 2015, many European elites genuinely believed:

economics, markets, and liberal norms would gradually solve geopolitical problems automatically.

That worldview is now eroding.

What comes next is still unclear.
But you are sensing a real intellectual transition underway.